Farriin furan!..8

 Farriin Furan!.. 8

Waxuu i weeydiinayaa saaxiibkeey, wax walba oo aan qoro miyaan fuliyaa?, si kale; intee in la eg ayaan isu egnahay aniga iyo qoraalkayga?!.
Si qaraar ayaan ugu jawaabayaa, sida aad adiguba si xishood leh iigu weeydiisay:
Aniga waxaan u dagaallamayaa, iskuna dayayaa isu soo-dhawaynta ficilkayga iyo qoraalkayga, laakiin marar badan waan ku fashilmaa nasiib darro!.

I rumeeyso, marar badan baan ku fakaray joojinta wax qorista, markaas ayaan haddane isku qanciyay, iskuna sabarsiiyay, oo ii tacsiyeeyay, hadalka Xassan al-Basri, "Haddii dadka inta waxay nagu  waaninayaan ku dhaqma uun, hadli lahaayeen, waxaa la waayi lahaa cid dadka waaniso!". 

Markaas ayaan dhexda xirtaa, oo rogaal celin sameeyaa, qoraalkana sii wadaa, iskuna dayaa isu soo dhaweynta noloshayda iyo qalinkayga, waxaana indhaha saartaa, hadalka Khadiib al-Baqdaadi uu ku sheegay taariikhdiisa, in Yuusuf ibnu Xassan al-Raasi, lagu arkay riyo geeridiisi kadib, lana weydiiyay, waxuu Alle kala kulmay, waxuu yiri Yuusuf: Wuu ii danbi dhaafay, waxaa la weydiiyay, maxuu kugu danbi dhaafay? Waxuu yiri, kalmado aan dhihi jiray oo ahaa, 'Alloow dadka hadal baan u sheegay, wax ka duwanne way iga dhaceen, ee iigu dhaaf hadalkaygi wanaagsanaa, ficilkaygi khilaafay'!.

Saaxiibkeeyoow, qofka caqliga leh, ma kulansado hadal xun iyo ficil xun, haddii uu wax xado, ma dhaho wax xadistu waa xalaal!. Khaladka aad gashayne, yuusan kaa reebin inaad dadka uga digto. Oo u dagaallan mar walba, is waafajinta ficilkaaga iyo hadalkaaga.
Noloshuna waa dagaal joogta ah, marne waa lagaa guuleeysan marne waad guuleeysan!.
Dhammaanteena ceebo ayaan leenahay, haddii aysan ahayn asturidda Illaahay!. 

Nabagalyo korkaada ha ahaato!. ❤

Farriin Furan!.. 7

 

Ma xasuusataa maalintii uu saaxiibkaa kugu salaamay, waad is beddashay, maxaa dhacay?!. Markaas waxaa ku khayaanay eraydii, waadna jawaabi wayday, laakiin aan anigu qoraalkan kuugu jawaabo, iina oggoloow in aan ku matalo, adiga iyo cid walba oo sidaada oo kale ah!.. 

Saaxiibkeeyoow, dadku nasiib darro, waxay arkaan natiijooyinka, laakiin marna ma fiiriyaan sababta ka danbeeyso!..

Aan kuu celiyo gadaal iyo maalmahaygii ardaynimada, si aan kaaga sheekeeyo maalin aan xasuusto, xafiiska Macallimiinta ayaan soogalay aniga oo wado Galaas biyo ah oo uu Macallin ii dirsaday, kulayl daran ayaa jiray, xilli duhur ahne waa la joogay, waxaan dareemay waxa uu dareemo qof dhabarkiisa kululi buuxiyay, jiriricyadaas igu kalliftay si lama filaan ah in uu igaga fakado koobkii biyaha ahaa ee aan waday!. Markaas dadka oo dhan waxay maqleen galaaska dhacay, waxayna dhammaantood igu canaanteen qaylida aan dhaliyay, laakiin ma jirin cid arkaysay kulaylka aan dareemayay, dhabarkayga waxuu la xanuunsaday iyo jaraynti gacantayda ee ka horreeysay fakashada weelka!.. 

Dadku ma garanayaan, in qofkan jilicsan ee aa aadka u qaboow ee aad noqotay ay ka dhalatay natiijada, gubashooyin badan oo aad la soo kulantay, cid aanan adigu ahaynne goob joog aysan u soo ahayn!..

Waa sidaas oo isku mid ma aha, kan dab gacanta kula jiro iyo mid biyo Gacanta kula jiro!. 

Dadku ma oga, in qofkan taxaddarka badan, ee aanan qofna ku kalsoonaanayn ee aad noqotay, in ay ka danbeeysay khiyaanooyin iyo hagardaamooyin badan oo aad la soo kulantay kaligaa!.. kan dhabarka waran lagaga duray, iyo midkii fiirinayay isku dareen ma ahan saaxiibkeeyoow, ee sidee baadan isku beddalayn!.. 

Dadku ma oga, in qofkan gooni-u-goosadka iyo kaligii socodka ah, ee aad noqotay, ay tahay natiijada kalsooni xad-dhaaf ahayd oo isu beddashay khiyaano!, qaraarkeeduna adigu uun aad dareemaysay!.. 

Saaxiibkeeyoow, Dacaarta kan shubayo iyo midka cabayo isku mid ma ahan, kan tacsiyeynayo iyo loo tacsiyeeyahana isku mid ma aha, kan xanuunsan iyo midka soo booqdayne isku xanuun ma ahan!..

Geedka marki masaarta lagu garaaco, ma sii ahaado Geedkii weynaa, ee qaab kale ayuu yeeshaa, adiguna masaaro badan ayay nolosha kula dhacday, ee sidee baada isu beddalayn!.. dadkuna dhammaantood waxay arkaan koobka kaa fakaday, ee ma arkaan jarayntii gacantaada ee ka horreeysay!. 

Nabadgalyo korkaada ha ahaato!.❤

Farriin Furan!.. 6

 Farriin Furan!.. (6). 

Maalmihii addoonsiga ee Maraykanka (1619- 1865), waxay u qaybsanaayeen Addoomaha laba Qaybood: 

Addoomo ka shaqeeyo Beeraha, oo loola dhaqmo sidii xoolaha, oo aanan lahayn wax xuquuq iyo ixtiraam ah, laguna garaaco khalad yar oo ay sameeyeen, aanan lahayn wax fasax iyo nasasho ah, lagana yaabo in midkood far looga gooyo, bas ah inuusan waraabin geed!. 

Qaybta labaad, waxay ka shaqeeyeen Guryaha, waxayna ahaayeen dabaqad Addoomo is mahdiyay ah!, waxay cunaan wixii kasii horo madaxdooda, waxayna xirtaan dharkoodi hore, waxayna isku maleeyaanba in ay xor yihiin!. 

Marwalba, oo Addoomaha Beeraha ka shaqeeyo ay isku dayaan xoraynta naftooda iyo billaabidda dhaq-dhaqaaq xornima-doon ah, waxaa soo sheego kuwii Guryaha ka shaqeeynayay, waa ayna faafiyaan sirtooda, iyagoo ku diro madaxdooda, kuwaas oo iyaguna marsiin jiray ciqaab adag, kuna cadaabi jiray isku dayga is xoraynta ah ee ay sameeyeen!. 

Saaxiibkeeyoow, haddii aad si fiican u fiirisid muuqaalkaas, waxaad dul istaagaysaa xaqiiqada soo socoto;

- In cidda ugu horreeysa ee xoraynta addoomaha diiddan aysan ahayn madaxda addoomaha, ee ay yihiin addoomaha u maleeya in sare noqoshadoodu tahay, ku sii jiriddooda xayndaabka Gumaysiga!. 

- Addoomaha qaar ayaa isku maleeya in aysan xirnayn, sababtuna waa uun in ay ku xiranyihiin xargo ka dheer kuwa addoomaha kale ku xiran yihiin!. 

- Haddii uu qofku waqti badan ku qaato addoonnimada, waxuu la qabsanayaa addoonnimadaas, waxuuna u arkayaa cid walba oo dalbanaya xuquuqdiisa in uu yahay khaa'in!. Waa halka uu ka yiri qoraaga aan u malaynayo in uu ahaa 'Aniis Mansuur' in shimbiraha ku dhasho shabaqa, ay ka aaminaan duullimaadka danbi!. 

- Dadka qaar ayaa neceb ciddii isku daydo is xorayn, sababtoo ah waxay ka caajiseen iyagu in ay is xoreeyaan, waxay la qabsadeen addoonnimada, waxaana lumay aragtidoodii xorriyadda, asalkuna addoonnimo ayayba u maleeyeen!. Waxaan soo xasuustay hadalkii Joorj Barnaadshuu "Haddii samadu soo daadiso dhibco xorriyad ah, waxaad arkaysaa qaar addoomada kamid ah, oo Dallado hoos galayo si ay uga dhuuntaan!". 

Maanta saaxiibkeeyoow, waxaad arkaysaa in haddii qof uu ka hadlo dulmi jiro, xarig sharci darro ah, dad la laayay, kuwa xuquuqdooda lagu tuntay, kuwa la xasuuqay waxaad arkaysaa kuwo la soo boodayo; qaran dumis ayaad tahay, ama danta Qaranka ayaad ka soo horjeeddaa, Fitno ayaad abuuraysaa, iyo hadallo lamid ah, waxaase cajiib ah marka aad aragto in kuwii aad u hadlaysay qaar kamid ah sidaas leeyihiin!.. 

Saaxiibkeeyoow, xor walba oo gadooda, dulmi hor istaago, xaq ku dhawaaqo, waxaa ka hor imaado addoomo, addoomo laga yaabo qaarkood in ay suudad xiranyihiin, ama jegooyin 'addoonnimo' hayaan!.. 

Saaxiib, xorku waa kan la jiro codka xaqa meel walba iyo marwalba, addoonsiga, dulmiga iyo daalimiintana ka soo horjeeda meel walba iyo marwalba. Suuragalne ma ahan in qof addoonsi iyo dulmi u diido meel, uuna ka oggalaado meel kale.. xornimadu ma qaybsanto, addoonnimaduna ma kala harto, ee xor ahoow, oo ku dhimo xornimo, Alla waxuu ku abuuray adigoo xor ah, hooyadaana waxay ku dhashay adiga oo xor ah'e!. 

Nabadgalyo dushooda ahaato, meel walba oo ay joogaan; dhammaan xornimo u- 

doodka, u-dirirka iyo kuwa codka xaqa ku hadlayo, dulmiga iyo Daalimiintana naqaska ku dhejiyo!. 

Farriin Furan!.. 5

Haddii aan ogaan lahayn qiimaha waqtigeenna waxaan ka baaqsan lahayn dagaallo badan, oo aysan ahayn in aan galno horraan!. Kuma qasbanid saaxiibkeeyoow, in aad ka qayb noqotid dood walba, aadna daraf ka ahaato dagaal walbo oo hortaada ka dhaco!.. waxaa jiro dagaallo, guul darradooda ay aad u qaraartahay, ku guulaysashadooduna aysan macno weyn lahayn!.. 

Sidaa darteed, taladaydu waxay tahay saaxiib, in aad ka baaqsato, oo aad ilaashato waqtigaaga, dooddaas aanan macnaha lahaynne aad ka fogaatid. 

Waxaan akhriyay mar, in Tukaha yahay shimbirka kali ah, ee ku dhiirran karo isku garab dheririnta Gorgorka!.

Waxuu ku fariistaa korkiisa, waxuuna qaniinaa qoortiisa, laakiin Gorgorka, ma soo dago si uu isga dejiyo, ama uu ula dagaallamo, ee waxa uu sii aadaa sare, kuna duulaa jawi sarreeyo, sida uu sare ugu sii socdo, ayuu iska soo degaa Tukaha, isaga oo soo quustay, maadaama uusan jawigaas sarreeyo u baran in uu ku sii duulo, oo ay neeftu ku dhagayso!..

Saaxiib qaali, baro casharkaas oo iska sare qaad, jawi sare na uga duul, doodaha aanan faa'idada kuu lahayn, iyo la joogga kuwa aanan wax kugu soo kordhinayn!. Haa u oggalaan in aan meesha hoose ee ay joogaan ay ku keenaan, ee sare uga duul oo ka dhig in ay neefta ku dhegto!. Kalsoonidaas ayaa ah waxa kali ah ee aad uga guulaysan karto dagaalkaas, in aad isa sare mariso, oo aadan hoos u soo degin!. 

Nabadgalyo dushaada ha ahaato!.. ❤

Farriin Furan!.. 4

Haddii aad i su'aasho dagaalka ugu adag Dagaallada?, waxaan kuugu jawaabayaa, waa dagaalka aad u gashid ilaalinta nadaafadda qalbigaaga!.

Saxiibkeeyoow, noloshan waxay baabi'naysaa qalbiyada, ee wax walbood waydidbo, ilaalso qalbigaaga, qofkii waayo qalbigiisa waa guul darraystay, xataa haddii dunida  oo dhan uu helo!.. 

Mu'minka waa sidii askari ku jiro dagaal joogta ah, noloshan dhexdeeda!.. Askariguna wuu beddali karaa aag degaalkiisa, laakiin kama baxsado furinta!..

Sidaa darteed, beddal aag dagaalka kugu adkaado, laakiin haa cararin waligaa: haddii aad isku dhibbantihiin salaadda habeenkii xilliga danbe, u wareegso sadaqada Maalinta, labaduba waa khayr'e. Soonka sunnada ee aad awoodi wayday, u beddalo xifdinta Qur,aanka!.. Qasab ma ahan in aad hal aag taagnaato, markii uu kugu cuslaadana aad carartid, beddal saaxiib, ajarku waa badanyahaye!.. 

Horay ma xasuusto in aan kaaga sheekeeyay, intii aan Maamulaha ahaa, waxaa jirtay Hooyo iga codsatay in ay bixiso lacagta Iskuulka ee arday agoon ahaa, muddo badan kadib, Hooyadii malaha waxaa ku filnaan waayay biilkii loo soo dirayay, wayna iiga cudur daaratay sii wadista bixinta lacagtii bisha, laakiin waxay u wareejisay bixinta qarashaadka kale ee Iskuulka uga baxayay ardaygaas; Seedka xisabta, Lacagaha Imtixaanka, Buugaagta fasalka cusub iwm. Waxay soo iibin jirtay laba sed oo ah hadba waxa la isaga baahan yahay, mid uu leeyahay wiilkeeda fasalka 4aad, iyo mid ay ugu tala gashay wiilkaas agoonka ah ee fasalka 2aad!. Wali isma yaqaannaan, haddane way waddaa!.. Farriintii koowaad ee aan kuu qoray haddaad xasuusto Hooyadaas magacee ayay mudantahay?!!.. 

Sooma aragtid saaxiibkeeyoow, sida ay suuragal u tahay, aag beddalshada, annagoon ka cararin goobta dagaalka?!. Naftaan haddii aadan wanaagga ku mashquulin, xumaanta ayay kugu mashquulinaysaa, saa darteed ku xambaar, oo ku qasab samaynta wanaagga, xataa marka ay dhibsanayso, noqo sidii Askarigii aan iskala daawannay filinkii ruushka ahaa, ee isaga oo dhaawacan isku qasbayay in uu is qaado, illaa kuu gaaro goobta ciidankiisa.. Haa isku dhiibin dhaawacyadaada, is-dhiibiddaas waxaa ku jiro dhimashadaada!.. 

Saaxiibkeeyoow, Addoonka waxuu ku dhici karaa danbi, laakiin raacsii wanaag, iska ilaali in danbigaaga kuu noqdo jeedal uu Shaydaanka kugu garaaco, uuna marmarsiiyo kaaga yeelo in aad wanaag falin!.. 

Ku jabidda hal aag dagaal, kama dhigno faarujinta furinta, iyo ka baxsashada dagaalka, midda kale saaxiibkeeyoow, Askariga waa ka xaaraan tiirinta qoriga xilliga dagaalka!..

Soo dhicidda hal baal, kama dhigno soo dicidda shimbirka, sidoo kale, jabidda laanta, kama dhigno in dabayshu ka guulaysatay geedkii jirridda weynaa!..

Waad is hayn kartaa, ood adkaysan kartaa, ee haa u jabin shaydaanka waligaa, hana faarujin furinta saaxiibkeeyoow!.. 

Nabagalyo dushaada ha ahaato! ❤

Farriin Furan!.. (3)

 Farriin Furan! (3).. 

Macallinkaygii Iskuulka (Kithinji Joseph) aad ayuu ii jeclaa, aniguna u jeclaa, wax uusan dadka kale ku aaminin, ayuu igu aamini jiray, iina dhiiban jiray. Maalin ayuu igu yiri maxaadan iigu hambalyaynayn Ciidda Kirismaska?.. waxaan ku celiyay? Maxaa loo dabbaal degayaa? Waxuu i yiri, Dhalashada nebi Ciise?. Waxaan ku celiyay: Yaa dhalay?, waxuu iigu jawaabay waa wiilki Illaahay?!.. waxaan u sheegay in Diintayda iga hor istaagayso tahniyaddaas. Sababtuna tahay in aan rumaysanahay, in nebi Ciise CS, uusan ahayn wiil Illaahay!. 

Aad ayuu iiga xanaaqay maalintaas, waa markii ugu horreeysay ee uu ogaaday in Jacaylkeennu xuduud leeyahay, ee uusan indho la,aan ahayn!. Saaxiibkeeyoow waa qasab in fikradahaaga cidna aadan uga noqon magan iyo marti, ee aad ku dhawaaqdid waxa aad rumaysantahay, xataa cid kugu qaali ah haddii ay tahay!. 

Kuuma sheegin shakhsiyadda Macallin (Kithinji), waxuu ahaa nin aad u dabeecad fiican, nin naxariis badan, aadna u dhaqan wanaagsan, xaqa waa la dhahaa saxiibkeeyoow, cadaaladdana waxay i faraysaa in aan hadalka runta ah dhaho, runtana ka sheego dadka xataa cid iga caqiido duwan!. Macallin (Kithinji) waxaan xasuustaa, dhoollacaddayntiisi soo muujin jirtay xariiqa bannaan ee labdiisa fool u dhaxeeyay!.. gacan qabadkiis, furfurnaantiisi iyo naxariistiisi. Waxaan dhihi karaa Macallin oo kali ah iima uusan ahayn, ee saaxiib dhow ayuu ii ahaa. Sidaas darteed waxaa badnayd in aan ka wada hadalno Mawduucyo aad uga baxsan Waxbarshada oo aan ka doodno, Xataa arrimaha siyaasadda mararka qaar!.

Waxaan ku kulmi jirnay Iskuulka kadib, galbihii barxadda wayn ee Garoonka (Mpya), halkaas ayaan u imaan jiray daawashada kubadda Cagta, isgana uu ku ciyaari jiray kubadda Shabaqa. Waxaan u ahaa taageero gaar ah, marki ay ciyaar adag jirto, u sabciyo oo dhiirrigeliyo, lana jooga illaa dhammaadka ciyaarta!. 

Aad ayaan isu jeclayn laakiin, waxaa jacaylkiisa igala weynaa Jacaylka caqiiqadayda, waxuu isku dayayay in uu iga dhaadhiciyo in Nebi Ciise yahay wiil Illaahay, anigana waxaan salaad walba akhrin jiray (Lam yalid walam yuulad)., sidaas darteed, waan is keeni waynnay, Jacaylkeennina waxuu ku ekaaday arrimaha kale, caqiido ahaanse waan ku kala taganay, walina ku kala tagsannahay!. 

Markale, saaxiibkeeyoow, aan kuu sheego qof kale, oo aad igu weynaa. Waa Macallin kale oo qaddarin badan aan u hayo, sidoo kale ayuu ii ahaa saxiib igu qaali ah, (Mr Caxton), wali waan xasuustaa eraydiisi, si gaar ah ayuu uga hor marin jiray magacayga ka hor intuusan ku dhawaaqin (My) si ay u noqoto (Cabdicasiiskaygii)!.. aad ayaan u qaddarrin jiray Jacaylkaas, una tixgelin jiray, laakiin waligeey uguma hambalayayn dhalashada nebi uu isaga u yaqaanno wiil Illaahay!. 

Waxaan uga tacsiyayn jiray, garab istaagne ugu muujin jiray dhimashada dadkiisa, ama murugooyinkiisa, waxaan ugu tahniyan jiray ciidaha waddanka, maalinta Geesiyaasha waddanka, iyo dhammaan fasaxyada guud, marki laga reebo arrimaha caqiidada, waxaan xasuustaa (Lakum diinukum waliya diin), sidaa darteed ayay tixgelinteydu ku ekaatay xuduuddeeda!. 

Sidoo kale dadka igu weyn waxaa kamid ahaa, Macallin (Festus Solomon) oo aan aad isugu dhawayn, wali waan haystaa buuggii uu ii siiyay haddiyad ahaan, xataa geeridiisa kadib 7 sano. Maamuus weyn ayaan u hayaa. Waana jeclaan lahaa in aan abaalkaas u gudo!.. 

Laakiin, Marka ay arrintu imaado caqiido saaxiib, illoow wax walba, cidna ha uga gabban in aad caddayso waxaad rumaysantahay, sidoo kalena intaas yaysan kaa reebin in aad caddaalad samayso. Sidaa darteed ayaan rumaysnaa in diintaydu i farayso cadaaladdaas, aana qaddarin iyo maamus weyn u hayo, cid walba oo abaal igu leh, xataa haddii aan kala caqiido duwanaanno. Maanta haddii aan dib isku heli lahayn (Kithinji, Solomon iyo Caxton) waan maamuusi lahaa, laakiin uguma hambalyayn lahayn marna dhalashada Ciise CS, oo aan u aqaan wiilka Maryan iyo addoon illaahay!.

Nabadgalyo korkaada ha ahaato!. ❤

Farriin Furan!.. 2

Ha u malayn sagootinta wax sahlan!.. haddii ay sidaas tahay, looma bixiyeen sanadkii ay dhimatay Khadiijo 'Sanadkii Murugada!'.. Ma awoodo qofka, waayitaanka dadkuu jecelyahay Nebiba ha noqdee!..

Sidoo kale, ma aysan ahayn murugada sanad, kadibne la iska hilmaamay, ee Suubanaha SCW wuu xasuusnaa murugadaas, illaa dhammaadki noloshiisa.. waa sidaas Saaxiib, dadka qaar, way kugu yaallaysaa murugadooda illaa dhammaadka Cumrigaaga!.. 

Saxiibkeeyoow, wali waxaa igu yaallo murugadii waayitaanka Ayeeydeey!.. Haa, ma xasuustaa Maalmahan oo kale afar sano ka hor, xaalkayga siduu ahaa?!.. Maqaal aan ka qoray luuqadda Carabiga iyo Maalinteeda ayaan diyaariyay habeenkii, maalintaas fasal aniga oo ku jiro, cashirna bixinaya ayaa la ii soo sheegay geerideedii!. Waxaan waayay tiir igu weynaa, waxaa iga dhacay gabbal ii ifinayay mugdiyada nolosha ee aanan dhammaadka lahayn!.. 

Saxiibkeeyoow, Ayeeydeey, ma aysan dhiganin Jaamacad waligeed, laakiin waxaan ka bartay, wax aanan ka baran Jaamacaddaydii iyo Kumannaan buugaag ah!.. Wali waxaa ii sawiran dhoollacaddaynteedii, waxaana sanka ii saaran uduggeedii aanan iga go'ayn!.. Saxiib, markaan yaraa, waxaan la yaabi jiray sida ay Ayeeydeey, ugu celcelin jirtay xarafka 'S', illaa aan ku dayday, oo aan inta meel fariisto waxbadan ku celceliyo 'Sssss!'.. lakiin markaan weynaaday, waxaan ogaaday in 'Subxaanallaah' is xigto ay ahayd, ee aysan ahayn 's' kaligeed ah!.. 

Annaga waxaan nahay hilib iyo dhiig saxiibkeeyoow, ee 'Illaahayoow ha noo qaban waxaanan awoodin', suubanaha ayaa yiri isagoo ula jeedo qalbigiisa!.. Haa saxiib, Banii Aadannimadeenna darteed, waxaa jiro wax badan, oo aanan awoodin, aananne xakamayn karin!. 

Waxaan waayaynnaa qaraabo, asxaab iyo dad aan jecelnahay, laakiin saaxiib, waxuu suubanaha na baray 'Sabar', haa dulqaadka waa cajiib, waa dabar qofka ka ilaalinayo gooynta xarigga u dhaxeeya waallida iyo fayoobida ee uu dareemo qofka marka uu la kulmo murugo badan!.. ee aan isa sabarsiinno saaxiib, waa la ammaanay kuwa sabarka isku dardaarmee!.. 

Nabadgalyo dushaada ha ahaato! ❤