SAMAYNTA SAAMAYNTA!.. SIDEE ? IYO SABAB?

 Maxaan uga baahannahay dhalinta saamayn iyo reebista raad?. Mawduucan waa mawduuc aad u muhiim ah, sababtoo ah waxuu la xiriiraa nolosha, waana wax ku saabsan jiritaanka Aadanaha. Saamayn ku yeelashada dunida waa wax ka badlisteeda, waa ka tagista raad wanaagsan Aadanaha, waa wax kusoo kordhinta dunidan, haddii aadan kusoo kordhin adiga ayaa dheeraad ku ah!. 

Maanta waxaan u baahannay dhallinyaro samayn karo saamayn ay ku dhex yeeshaan bulshadooda, Saamayn togan oo ay dadkooda wax kaga badli karaan, waxaan u baahannahay cid noqoto nambar adag oonan la badali karin, ku hubaysan diin, dhaqan, akhlaaq iyo waddaninimo.

Waxaan uga baahannahay samaynta saamaynta in aad noqotid hoggaamiye wanaagsan, dadka kale ku hoggaamiyo wanaagga iyo horumarka, raad wanaagsan kaga tago dadka, uguna noqdo imaam iyo mid lagaga daydo samaha, asagoo ku dayanayo nebi Ibraahiim (CS) oo uu illaahay ku tilaamay suuratu Naxli, aayadda 120aad: “(Nebi) Ibraahiim waxuu ahaa ummad ‹khayr fare› Eebbe adeeca xaqana u iisho, mana kamid ahayn mushrikiinta”.

Illaahay waxuu inoo sheegay in Mu’miniintu ku ducaystaan inuu kamid dhigo –Illaahay- kuwa dadka wanaagga ay kaga daydaan. Suuratu furqaan, aayadda 74aad, waxuu Illaahay ku leeyahay “Waana kuwa dhaho –Mu’miinta- Eeboow nagasii haweenkeenna iyo carruurteenna wax isha ku qabowsato, noogana yeel kuwa dhawrsada Imaam”. Waa sidaas dadka wanaagsan waxa ay Illaahay ka baryayaan inuu ka yeelo hoggaamiyaal samaha iyo wanaagga lagaga daydo.

Haddabo si qofku saamayn wanaagsan oo xagga faafinta khayrka iyo samaha, iyo hanuunita dadka ah si uu yeesho waxaa lagama maarmaan ah in uu yeesho qofku Aqoon ku filan, aqoon uu dadka wanaagga ugu tusin karo xumahana kaga reebi karo. Abwaan Maxamed Xaashi Dhamac (Gaariye) isagoo ka hadlaya doorka ay aqoontu ku yeelan karto kala sarraynta iyo horumarka bulshada, waxa uu gabaygiisii “Hayaan”, ku lahaa erayadan:  

“Waxaa cirka lagu hujuumay

Waxaa dhulka lagu hubsaday

Waxaa badahaa hugmaaya

Bidhaansha guntooda hoose

Waxaa uumiyaha hanuunshay

Waxaa cudurkii halgaaday

Waxaa jahligii haleelay

Waxaa gaajadii hirdiyey

Horseed cilmiyeed miyaa?

Dadkaa heegada is geeyey

Dadkaa haqab-beelka gaadhay

Hub-qaad haga dayo miyaa?

Ninkaa buurta roobku helay

Gunteeda ka heesayow

Figteedaa nolol habboon”

Haddabo sida ugu habboon ee aan saamayn togan ku samayn karno waa in aan aqoon ahaan u diyaarsannahay. Inkastoo ay dhici karto in qofku saamayn wanaagsan yeesho isagoonan aqoon lahayn, sida qof dhaqaale haysto kaas oo uu u isticmaalayo ku faafinta khayrka iyo hanuuninta dadwaynaha sida ku bixinta qarash barnaamijyada wacyigelinta bulshada, taageeridda waxbarashada, dhiirrigelinta Maktabadaha IWM, haddane saamaynta hanuuninta iyo wacyigelinta dadwaynaha waxaa udub dhexaad u ah aqoon iyo baaritaan dhab ah. Balse marki kuwa dadka wax u sheegayo, wacdinayo, wadaniyadda barayo, aqoonta sheegayo ay noqdaa kuwa aanan dhisnayn aqoon ahaan, waxaa adkaanayso in dadkaasi hagaagaan, waxaana soo baxayso sidii uu suubanaha (NNKH) sheegay marki uu ka warramay kuwa aanan aqoon lahayn oo fatwoonayo misane dadka wax u sheegayo inuu yiri “Way baadiyoobeen wayna baadiyeeyeen –kuwi ay wax u sheegeen- ”.

Haddabo maxaan ka doonaynnaa saamayn yeelashada iyo in raad wanaagsan la reebo? Waxaa inoogu yeerayo in aan sidaas samaynno dhowrkan qodob:-

1. Annaga oo fulinaynno amarka Eebbe (SW) oo ka doonayo Mu’miniinta dad aanan dadka kale ku tiirsanayn dhan walba, ayna noqdaan kuwa la falgala nolosha, wax-qabsada, nolosha wax ku biiiriyo, wax ka bedalo oo saamayn ku yeesho. Waxuuna faray Mu’miniinta isbeddal, dedaal iyo shaqo. Waxuu leeyahay Illaahay (SW) suurtaul Tawba, aayadda 105aad: “Waxaad ku dhahdaa Camal fala, wuu arki Eebbe camalkiinna iyo rasuulkiisa iyo mu’miniinta, waxaana la idiin celin xagga (Eebbe) og waxa maqan iyo waxa joogo idiinkana warrami (Abaalmarin) waxaad falaysaaan”.

2. Qofka saamaynta leh haddii uu daacad ka yahay waxa uu qabanayo waxuu ka ajar badanyahay qofka tiisa uun ku ekaaday, waxuuna helayaa ajarkiisa iyo ajar qof walbo oo kaga dayday wanaagga ama uu faray iyagoonan ajarkooda wax laga nusqaamin siduu suubanaha (NNKH) sheegay. 

3. Hagaajinta dunida; oo aan uga jeedo in dadka lagu dhex faafiyo waxa wanaagsan, khayrkana la badiyo oo dadka u ahalka ah u kacaan, waa ujeeddo kamid ah ujeedooyinka Illaahay dunidan dadka ugu dhex sameeyay, in ay saamayn ku dhex yeeshaan, cammiraan oo horumarka iyo wanaagga kaga shaqeeyaan waana sida uu Illaahay ku suurtu Huud aayadda 61aad, in dhulka uu dadka ku dhex cammiray. In la fasaadiyo, la burburiyo la halleeyo dunida iyo deegaankana waa wax reebban oo kasoo horjeeddo hagaajinta. Burburintaas oo kulminayso burburinta muuqato, ta akhlaaqeed, ta diimeed iyo tan dhaqameedba. 

Maanta oo dadka saamaynta bulshada kudhex leh ay noqdeen kuwa dhaqan xumo ka shaqeeyo, horumar iyo hanuunne hayn, waxaa la gudboon dadka wanaagsan in ay saamayn wanaagsan ku dhex yeeshaan dhallinyarada, ayna kaga badbaadiyaan dabinnada la isaga daba dhigay iyo godadka la isaga daba qoday ee wada gudcurka ah, ayna gadaal ka fadhiyaan wadaad xumaha wanaagga farin dadka, fannaan xumaha fankiisa maran yahay, siyaasi xumaha siyaasaddiisu qurunka tahay iyo mid walbo waxuu rabo ha ku tilmaamnaado e, aanan bulshada u hayn horumar iyo hanuunin, dhallinyaradana dhagahooda xaday!.. 

W/Q: Cabdicasiis Mubarak.

Buugjecel@gmail.com

NOLOSHA WANAAGSAN?! (2/2)

 AAWAY NOLOSHA WANAAGSAN?! (2/2)

Waxaan maqaalkii hore wax kaga xusnay macnaynta nolosha wanaagsan iyo sida aysan u ahayn dhaldhalaaka muuqdo. Maqaalkan ugu danbeeyo cinwaankan waxaan kusoo koobi doonaa sababaha lagu gaari karo NOLOSHA WANAAGSAN ee Aadanuhu wada raadinyo, waxaana kasoo qaadanayaa labadan qodob;-

IIMAANKA.

Rumaynta Illaahay (SW) iyo ku qanacsanaanta waxa uu qoro, iyo isku dhiibista amarkiisa, waa waxa u yeelo joogitaanka dunida macno, noloshana u sameeyo dhadhan, Insaankuna qiimo u yeelo, waana waxa uu ku garanayo qofka yoolka jiritaanka iyo sirta abuuristiisa. Qofkii garto xaqiiqada kawnka iyo nolosha, iyo xaqiiqada waddada uu illaahay ugu talagalay Aadanuhu in ay qaadaan, iyo xaqiiqada geerida, iyo xaqiiqada waxa farxad gelinayo iyo waxaanan farxad gelinayn, Qofkaasi waxuu qaaday waddada Nolosha wanaagsan.

Iimaanku waa asaaska nolosha wanaagsan, iyo xasilloonida nafta, taasina waxay ka soo burqanaysaa dabaysha udgoon ee rumaynta Illaahay iyo ku qancidda qadarta Eebbe, iyo kalsoonida tala saarashada wadato. Sidaa darteed Illaahay waxa uu leeyahay “Ciddii Alle rumayso Alle wuu hanuuniyaa qalbigeeda”. Macnaha waxuu ka buuxiyaa Raalli ahaansho, xasillinoo rajo iyo yadadiilo wanaagsan, markaasuu ka helaa macaan qalbiga ah, waxyna ka muuqataa raadkiisa wanaagsan iyo dhaqankiisa suuban. Waxuu sidoo kale suubanah inoogu sheegay Xadiis “La yaab ayuu leeyahay arrinka Mu’minka, arrintiisa oo dhani waa khayr, cid aanan ahayn mu’minkuna sidaas uma ahan. Haddii wax uu ku farxo helo wuu u mahadnaqaa Illaahay waana u khayr, haddii uu wax uu nacayo asiibana waa uu ku sabraa, waana u khayr”.

Kan dhabta u qaday waa kan macaanka Iimaanka ka qaday, nimcaddaas wayne ay seegtay. Dhab ahaantii midkaasi waxuu waayay quruxdii nolosha iyo farxaddeedii, Noloshiisa oo dhanne waxay noqotaa ciriiri, cabsi, walaac iyo walwal aan dhammaad lahayn. Sababtoo ah insaanka ma ahan jir oo kali ah ee waa Ruux iyo jir wada socdo, haddii uu insaanku waayo Iimaankii waxuu waayay insaannimadiisi, mana uusan garan macnaha abuuritaankiisa iyo ujeeddada joogistiisa, xataa haddii uu daaro iyo qasriyaal ku dhex jiro, hanti aanan dhammaanayn uu haysto, waxaa ka maqnaanayo farxaddii iyo qanacsanaantii gudaha ahayd, taas oo ka imaaddo xasilloonida Iimaanka iyo raalli ahaanshaha qalbiga. 

CAMALKA WANAAGSAN.

Camalka suubban oo ah wax walbo oo Illaahay raalligelinayo, ayaa kamid ah waxyaabaha lagu helo nolosha wanaagsan, qofkuna ku gaari karo xasillooni iyo farxad gudaha ah. 

Dhinacyada ugu muhiimsan ee camalka suubban marki laga soo tago cibaadooyinka waajibka ah, waxaa kamid ah ka farxinta dadka kale iyo kabista qalbiyada. 

Mid kamid ah Hantiilayaasha lacagta badan ayaa yiri “Waxaan ka raadiyay farxadda meel walbo, waxaana u maray waddo walbo, waxaan u maleeyay in ay tahay iibsashada maguurto badan, markaas ayaan deegaankaygi guryaha ugu qurxoonaa ka iibsaday, balse ma helin wax farxad ah, waxaan ka raadiyay dalxiis iyo dunida oo lagu meeraysto balse sidoo kale waxba ka faa’idin. Illaa maalin uu saaxiibkeey ii soo bandhigay in aan kala qayb qaato mashruuc carruur baahiyo gaar ah qabo loogu iibinayay kuraasta dadka naafada ah, iyo agab kale, waana aqbalay oo waxaan ku bixiyay lacag badan.

Maalmo kadib ayuu ii yeeray saaxiibkii si aan ula geeyo kuraasta xarruntii carruurta ku jireen. Waxaan soo arkay farxadda caruurta iyo dhoolla-caddayntooda oo aan aad ugu farxay. Waxaa aad iiga yaabiyay markii canug kamid ah carruurtii uu gacanta I qabsaday oo uu aad ii eegay, ayuu yiri “Waxaan doonayaa in aan wajigaaga si fiican u aqoonsado, si aan maalinta qiyaamo ugu dhaho Illaahay, ‘Rabbiyoow ninkan adduunyada ayuu abaal wayn noo galay’. Waxuu yiri hantiilihii Dhacdadaas kadib aad ayay noloshayda isku beddashay, waxaana ogaaday in farxadda dhabta ah iyo nolosha wanaagsan ay naga jirto wanaajinta dadka kale iyo farxad gelintooda.

Waxaa muhiim ah inaan xuso in Nolosha wanaagsani aysan ka dhignayn ka marnaanshiyaha Imtixaan iyo dhibaatooyin, oo taasi waxay u baahantahay Sabar iyo adkaanshiyo, sida uu Suubanaha sheegayne waxaa loo kala imtixaan badan yahay sida loo kala Iimaan badanyahay, sidaa darteed ayuu Suubanaha (NNKH) iyo nebiyada kale ba ay mareen imtixaanno adag oo ay u dulqaateen.

Ugu danbayan: Nolosha wanaagsan raadinteedu waa in aad farxaddaas aan kasoo sheekaynnay dunida aad ku heshid, aakhirna aad ku bedbaaddid, ee waxaad ku dedaashaa in aad samaysid camal ku farxad geliyo dunidana, dadkuna kaaga daydaan, maalinta aad saarantahay sarriirta geeridana marki lagu soo hormariyo aad ku farxdid. 

Xikmad ku qornayd luuqadda ‘Siniskiriitayad’ ayaa oranaysay “Bani aadanoow waxaa lagu dhalay adiga oo ooyayo, dadka kugu hareeraysanne ay faraxsanyihiin, ee waxaad noolaataa nolol maalinka aad ka dhimanaysid aad qosashid marka ay dadka kugu hareeraysan ooyayaan!”.]

                            DHAMMAAD!.

W/Q: Cabdicasiis Mubaarak