FAALLO BUUG: Finding Truth: 5
Principles for Unmasking Atheism, Secularism, and Other God Substitutes. Nancy
Pearcey.
(Raadinta xaqiiqada: 5 Mabaadi’ oo daaha looga rogaya
Ilxaadka iyo Cilmaaniyadda).
Buuggan oo aan si fudud
u billaabay akhriskiisa, ayaa xiiso gaar ah ii lahaa, maadaama uu khuseeyay
mawduuc aan danaynayay ayaan hal fadhi ah uga baxay, waa buug u baahan waqti
fiican iyo fiirin aqooneed, oo aan si sahlan lagaga bixi karin, haddana akhriskiisi
koowaad waxaan u fadhiyay 6 saacadood oo xiriir ah illaa 2dii iyo bar
habeennimo. Waxaan se ku khasbanaaday in aan mar labaad dul maro, nuxurka uu
xambaarsanaa oo wayn iyo farriinta uu sido oo ballaaran awgeed, waxuu iga
baahanayay mararka qaarkood in aad baaritaan kale sii gasho.
Buugga waa 370 bog, oo
ay qoray Nancy Pearcey, oo ah qoraa Ameerikaan, arrimaha diimaha iyo
falsafaddana wax badan ka qortay, oo aan horay uga akhriyay buuggeeda “Total
truth” oo 2005tii soo baxay. Buuggan aan wax ka qoraynno hadda waxa uu soo
baxay 2015tii. Waxayna si fudud uga hadlaysaa afkaarta iyo falsafadaha liddiga
ku ah diimaha Illaah oggol, ama qirsan awood jirto.
Buugga waxa uu ka
dhashay qoristiisa, mawjadda Alle diidnimo iyo inkirista Illaahay ee sida
xooggan ugu dhufatay Galbeed iyo bariba. Waxa uu gaashaan u yahay sida ay
xustayba Ardayda jaamacadaha iyo dugsiyada sare ee halista ugu jiro ka tagista
wax walba oo diin ku saabsan sababa kala duwan awgood. “Nancy” waxay si gaar ah
xoogga u saaraysaa bulshada ay kasoo jeedday oo “Kirishtaanka” ah oo
dhallinyaradii ay ka fogaadeen diinta iyo kaniisadda, ayna ka carareen wax
walbo oo diin ku shaqo leh, waxay Nancy qiraysaa in seddax melood meel kamid ah
dhallinyarada ka tageen kaniisadda sabab la xiriirto helid la’aanta jawaabo ku
filan ayna qaateen Ilxaadka iyo
calmaaniyadda.
Waxa ay Nancy buugga ku
billaabaysaa cutub ay uga cinwaan dhigtay “Waxaan ku waayay Iimaankaygii
kulliyad Injiili ah” (Kulliyad masiixi ah), oraahdaas waxay ka timid mid kamid
ah shaqaalaha Kongreeska ee Maraykanka mar ay su’aalo waydiinayeen Nancy
muxaadara ay u jeedisay gadaasheed. “Bill witcherman” oo ah ninka oraahdaas
yiri ayaa sheegay in kulliyaddii uu dhiganayay lagu bari jiray jaamacadda
aragtiyo cilmaaniyeed oo badan, mararka qaarne si toos ah uga hor imaanaysay
waxyaabaha uu rumaysnaa ee kaniisadda laga barayay. Taas waxay ku qasabtay
labaatan jirki aysan waxbadan u kala furman ee sanadki koowaad ee jaamacadda ku
jiray inuu waydiiyo barofesoorradii jaamacadda “Sidee ayaad isugu xiraysaan
Iimaanka iyo takhasuska aqooneed ee aad nagu baraysaan jaamacadda?” laakiin nasiib
darro ma uusan helin jawaab. Ugu danbayn taas waxay ku qasabtay “Bill” in uu
masiixiyadda ka tago, una diga rogta Ilxaadka.
Sheekada ninkan waa mid muujinayso dabci bani Aadannimo oo ah raadinta
jawaabaha waxa uu is waydiinayo, taas oo haddii uu heli waayo jawaabahooda ku
keento in uu darafya fogfog u weecdo ilxaadkaba ha u darnaadee. Dhowr sheeko oo
tan aan ka sheekaynnay lamid ah ayay qoraaga soo qaadatay, oo ay kujirtay
sheekadeeda, waxayna dhammaan muujinayeen su’aalo is waydiin aanan helin jawaabihii
habboonaa, ama lagu waajahay cabburin iyo daboolis ku talagal ah ama aan ahayn.
Waxay “Nancy” rumaysan tahay in su’aalaha calmaaniyadda iyo ilxaadka
dhammaantood jawaabo waafi ah looga heli karo nusuusta diimaha, aysanne ahayn
in lagu cabburiyo ciddii wadato, taas badalkeed lasoo dhaweeyo, si furanne
looga jawaabo.
Maanta waxaan arkaynaa
dad badan oo soomaali ah oo Ilxaadka qaatay, welibana faafinayo, da’ yar badan
oonan haysan wacaal iyo aqoon ku filan ayaa la ciirciiraya su’aalo badan oo
mandiq ah qaarkood, shaac bixintooda iyo in ay bannaanka keenaan waxay kaga
baqayaan ku cabburin iyo kucelin, taas badalkeed waa fursad fiican oo
Mulxidiinta kaga faa’idaysan karaan dhallintaas in ay jiraan su’aalo badan oo
aysan diintu jawaab u helayn. Halka haddii ay heli lahaayeen cid ka qanciso oo
u ehel ah waydiimaha noocaas ah ay dhallintaas wax badan kaga shaafi noqon
lahaayeen jawaabahaas.
Buugga haddii aan u soo
laabto waxay “Nancy Pearcey” marka hore xoojisay sugidda jiritaanka Illaah iyo
awood dunidan maamusho, iyadoo u soo xiganayso xoojinno iyo marag furro diini
iyo caqliba leh. Waxaan kasoo qadanayaa dhowr caddaymood.
-
“Dhammaantayo
waxaan ku garan karnaa Illaah, fiirinta abuurka”.
Oraahdaas waxay qeexaysa
sida ay muhiim ugu tahay “fikiridda” iyo u kuurgalidda kawnka iyo waxa kor
saaranba qiridda jiritaanka Illaahay. Waana halka uu Illaahay (SWT) ku leeyahay
suuradda Daariyaat 20-21 “Dhulkana waxaa ugu sugan calaamooyin kuwa wax
yaqiinin. Naftiinnana miyaadan arkayn (waana qaadasho).
(وَفِي الْأَرْضِ آيَاتٌ
لِلْمُوقِنِينَ * وَفِي أَنْفُسِكُمْ أَفَلَا تُبْصِرُونَ)
Sidoo kale waxaa ay soo
qaadanaysaa sida cajiibka ah ee jaan go’naanta leh ee uu caalamka u shaqaynayo,
si gaar ah saamiyada Fiisigiska
“Physics”. Tusaale: arrimaha sida Xoogga cuf-isjiidadka, xoogga nukliyeerka ee
xooggan, xoogga korantada, saamiga u dhexeeya tirada proton iyo elektarooniga, waxay leeyihiin tiro jaan go’an (fine tuning) oonan
wax ka badalmayn sare mar iyo hoos u dhacba, oo haddii tusaale uu waxyar is bedalo
ama hoos uga dhaco ama sare noqdo qiimaha cuf isjiidka ee hadda wax ka badal
lamid ah marki loo qaybiyo 1060 qaybood hal qayb oo kamid ah, (yacni 1
midigteeda la dhigay 60 ebar), suurgal ma noqoteen helitaanka nolol dunida!. Taas
oo keentay qarsoodiga la haleeli waayay ee
loogu magac daray “Goldilocks”: sidee ayay qiimooyinkan sidan ugu jaan
go’naadeen ee aynan wax isaga badali karin, waa badhamo cajiib ah oo aanan laga
xukumi karin meel aanan ahayn samada. Sidaa
darteed ayuu “Paul Davies” iyo “Gorge Greenstein” oo ah Fiisigisyahanno
leeyihiin “waaba sidii iyada oo HAGAAJIYE wayn uu u xaddiday wax waliba si
layaab leh!”.
-
Marag furrida
jiritaanka shakhsiyadeed: (Personhood).
Waxay
is waydiinaysaa ‘Nancy’ sidee ayuu jiritaanka Aadmiga marag fur (daliil) ugu
noqon karaa jiritaanka Illaahay?, si ay ugu jawaabto; Sababtoo ah waa falayaal
shakhsiyeed (Personal agents), macnaha waa noole leh jirtaan iyo doonis, waxaana
qasab ah in noolahaas leh awoodda iyo jiritaanka uu abuuray Awood ka sarreeyso
oo sidoo kale ah (macnaha leh jiritaan iyo doonis- Illaahay), halkan waxay
qoraaga ku naqdinaysaa sheegashooyinka in aadmigu ama dunidaba ay sammaysay
awood aanan muuqan sida dabeecada (natural) iwm.
Doodda
“Nancy” waxay ku qotontaa in Abuuraha ay tahay in ku awood sarreeyo waxa uu
abuuray, sidaa darteed banii Aadanka waxa uu awoodaa inuu wax barto, haddaba
waxaa qasab ah in Abuurahooda uu yahay mid wax yaqaan. Aadmigu waxuu awoodaa
inuu wax doorto, haddaba waxaa qasab noqonaysa in Abuurahooda uu yahay mid wax
doona, fuliya oo awooda. Waana koobidda falsafadeed ee uu kusoo koobayo
faylasoofka
“Etienne Gilson” oo yiri: banii Aadanku waa qof “Someone”, mana ahan shay’ “Something”, haddaba waxaa qasab ah
asalka noloshu uu ka ahaado “someone” daato jirto, ee uusan ka iman “Something”
shay’ haba noqdo mid jiree sida dabeecada.
-
Carruurta ma Mulxidiin ayay ku dhashaan?.
Waxay ‘Nancy’ si xooggan uga
hadlaysaa sida ay carruurtu ugu dhashaan ayagoo qirsan jiritaanka Illaahay, iyo
in awood jirta ka danbaysa jiritaanka dunida, waana mid liddi ku ah aragtida
Ilxaadka ee aanan u arkin in awoodda
Illaah ka danbeeyso jiritaanka dunida. Waxayna soo qaadanaysaa
baaritaanno ay sameeysay jaamacadda “Oxford University”. Se waxaan kusoo koobi
karnaa in waxaasi ay tahay abuuritaanka Illaahay ee loo yaqaanno ‘Fidrada’, waana
tan Illaah kusheegay suuratu Faadir: “Waa abuuridda Eebbe ee dadka uu ku
abuuray, wax badali karo abuurka Eebba na majiro, sidaas ayaana ah diinta
toosan, laakiin dadka badidiis ma oga”.
(فِطْرَتَ ٱللَّهِ
ٱلَّتِى فَطَرَ ٱلنَّاسَ عَلَيْهَا ۚ لَا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ ٱللَّهِ ۚ ذَٰلِكَ
ٱلدِّينُ ٱلْقَيِّمُ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ)
‘Nancy’ waxay qiraysaa in wax walbaa oo la
caabudo, loo hoggaansamo, la qiro inay yihiin awoodda maamusha dunida, ama
abuuritaanka leh ay tahay “sanam” ‘Idol/fetish’. Taas
oo waafaqsan aragtida islaamka ee ah in wax walba oo Alle wayne sokadiis la
caabudo yihiin sanam. Xataa kuwa rumaysan inaysan caabudin wax muuqdo, ama
rumaysan ilxaad, waxay leedahay sanamkooda waa Ilxaadka, taas waxyna ka
imaanaysaa baahida bani’aadmiga ee ah in uu wax caabudo, xaq ama baadilba,
waxaana taas ka arkaysaa in cid waliba ay isku dayayso buuxinta baahidaas
ruuxiga ah, xataa kuwa mulxidiinta ah ay samaysanayaan goobo ay cibaadooyin
gaar ah ku samaystaan ama duquus kala duwan.
Sidaas darteed ayay
qoraaga buugga kaga dhigaysaa mabda’a kowaad ee ay ku naqdinayso aragtiyahaas
in qofka ay tahay inuu garto sanamka uu caabudayo. Barto oo uu ogaado waxa uu
yahay. Ma wax uumman baa mise wax maaddi ah ama falsafad muuqato “materialsim”?.
Taas waxay sahlaysaa garashada waxa uu galo waxuu rumaysan yahay, ama
xaqiiqdiisa.
Qoraaga waxay usii
gudagalaysaa sharrixidda iyo naqdinta aragtiyaha kala duwan ee diimaha liddiga
ku ah sida: Maadiyada ‘Materialism’,
Caqlaaniyada ‘Rationalism’, tajriibiayada ‘Empricism’ aragtida
‘evulation’ka IWM.
Buugga ‘finding truth’
waa buug xiiso badan, isku wadista daliilka caqliga iyo kan diiniga ah,
tijaabooyinka iyo sheekooyinka, xog aruurinnada iyo baaritaannada kala duwan
waxay buugga ka dhigayaan buug aqooneed baaritaan ku dhisan, isla markaana ay
fududdahay akhrintiisa, waa buug anfacaya cid wal oo danaysa ka gun gaarista
arrimaha diimaha iyo falsafadaha. Sidaas si lamid ah waa buug u baahan aqoon
diinta Islaamka xaggeeda ah, maadaama buugga xujooyinka uu wax ku dhisayo ay
yihiin ‘Kirishtaanka’. Tarjumiddiisa carabiga ah waxaa wax kudaray, oo meelaha
qaarkood ka daba tagay ‘Markaska Dalaa’il’ oo tarjumay, waxaana kula talinayaa
qofkii akhrinaya in uu la kaashado.
Xogta buugga iyo
nuxurkiisa waa ay ka badantahay inaan kusoo koobo hal qormo, waxaanse isku dayi
doonaa idim Alle in meelaha qaarkood muhiimka ah si gaar gaar usoo qaadanno.
Halkaan haddaad nala
soo gaartay waad ku mahadsantahay akhrintaada, waana rajaynyaa in aad wax un ka
faa’idday, waxaana kaa codsanayaa inaad sii faafiso..
Kala soo dag buugga oo
carabi iyo Ingriisba leh linkiyada aan hoos kuu dhigay.
Mahadsanid.
Arabic : https://www.noor-book.com/%D9%83%D8%AA%D8%A8-%D9%86%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%8A-%D8%A8%D9%8A%D8%B1%D8%B3%D9%8A-pdf
W/Q: Cabdicasiis Mubaarak.
No comments:
Post a Comment